Ağız aynı zamanda konuşmaya yardım eder. Tat alma organı olan dilin; çiğneme, yutma, konuşma gibi çok önemli yan
görevleri de bulunmaktadır.Dişlerin besinlerin parçalanması, öğütülmesi görevlerinin yanı sıra konuşmada ve görünümümüzde önemli etkileri vardır. Dişleri eksilmiş kişilerin bazı sesleri çıkarabilmeleri zorlaşır, çiğnemede ve/veya ısırmada da zorluk olur.

Dişlerin gelişim süreci içerisinde ilk çıkan süt dişleri, daha sonra yerlerini kalıcı dişlere bırakır. Ağız ve diş sağlığında en önemli iki hastalık diş çürükleri ve diş eti iltihaplanmalarıdır.Diş eti hastalıkları kimi zaman diş yuvasının bulunduğu çene kemiğinin erimesine kadar ilerleyen bir etki yapabilir. Diş sağlığının bozulması vücuttaki diğer organları da etkileyebilir. Dişler neredeyse bütün sistemleri olumsuz etkileyensürekli enfeksiyon odağı haline gelebilir ve kalp, böbrek, eklemler vb. yapılarda önemli sağlık sorunlarına yol açabilenenfeksiyonlara kaynaklık edebilir. Ağızda ve dişlerde yapısal ve işlevsel herhangi bir bozukluğun olmaması, ağız ve dişlerin görevlerini tam olarak yapabilmeleri durumu “ağız ve diş sağlığı”nın varlığını gösterir.

Dişeti hastalığı nasıl önlenir?
Periodontal hastalığın önlenmesinde en önemli görev kişinin kendisine düşmektedir. Dişleri sağlıklı bir durumda sürdürmek için, günlük ağız bakımı işlemleri ile (diş fırçalama ve diş ipliği kullanma) bakteriyel diş plağının uzaklaştırılması gerekmektedir. Dişhekimine düzenli aralıklarla gidilmesi de aynı derecede önemlidir. Günlük ağız bakımı işlemleri diştaşı oluşumunu en az düzeye indirebilir, ancak tamamen önleyemeyebilir.

Diş fırçası, diş ipliği veya diğer temizlik araçları ile ulaşılamayan bölgelerin bir diş hekimi tarafından değerlendirilmesi mevcut diş plağı ve/veya diştaşının uzaklaştırılması açısından gereklidir.

Dişeti hastalıklarının tedavisi nedir?
Dişeti hastalığının erken döneminde tedavi, dişler üzerindeki eklentilerin (plak ve diştaşı) uzaklaştırılması ve düzgün
bir kök yüzeyinin sağlanmasını kapsar. Bu işlem dişetinde iltihaba neden olan bakteri ve irritanların uzaklaştırılmasını
sağlar. Genellikle bu tedavi, dişetinin tekrar dişe adaptasyonu veya dişetinin büzülerek cebin elimine olması için yeterlidir.

Dişeti hastalığının erken döneminde vakaların çoğunluğunda, diştaşı temizliği, plağın uzaklaştırılması ve düzgün bir kök
yüzeyinin sağlanmasını takiben günlük etkin ağız bakımı başarılı bir tedavi için yeterlidir. Daha ilerlemiş vakalar cerrahi tedaviyi gerektirebilir. Bu tedavinin amacı dişleri çevreleyen derin periodontal ceplerdeki diştaşlarını temizlemek,
cebin büzülerek eliminasyonunu ve düzgün bir kök yüzeyini sağlamak ve daha kolay temizlenebilir bir dişeti formu
oluşturmaktır.

Periodontal tedavi sonrası hastaların düzenli olarak dişhekimi tarafından muayene edilmesi, plak kontrolü ve yeni
diştaşı birikimlerinin ortamdan uzaklaştırılması gereklidir. Fakat unutmamak gerekir ki; periodontal tedavi ile elde
edilenlerin sürdürülmesi için hiçbir işlem kişinin günlük ağız bakımı işlemlerini etkin bir şekilde uygulamasından daha
yararlı olamaz.

Dişeti hastalıklarının önlenmesi veya tedavisi; doğal dişlerin korunması, daha rahat çiğnemenin ve daha iyi bir sindirimin sağlanması gibi diğer faydaları da beraberinde getirir.Periodontal hastalıklar dişeti iltihabı (gingivitis) ile başlar. Yani gingivitis, periodontal hastalığın erken dönemidir.Bu dönemde dişetleri kanamalı, kırmızı ve hacim olarak büyümüştür. Erken dönemde çok fazla rahatsızlık vermeyebilir. Tedavi edilmezse hastalık periodontitise ilerleyerek dişeti ve dişleri destekleyen alveol kemiğinde geriye dönüşsüz hasar oluşturabilir.

Periodontitis periodontal hastalıkların daha ilerlemiş bir safhasıdır. Dişleri destekleyen diğer dokularla birlikte alveol
kemiğinde de hasar oluşur. Diş-dişeti arasında “periodontal cep” oluşur. Periodontal cep varlığı enfeksiyonun yerleşiminive hastalığın ilerlemesini kolaylaştırır. Hastalık ilerledikçe dişler sallanmaya başlar, hatta çekime gidebilir.

Dişeti hastalığının belirtileri nelerdir?
Dişeti hastalığının pek çok bulgusu vardır;
Diş fırçalama sırasında kanayan dişetleri
Kırmızı, şiş ve hassas dişetleri
Dişlerden kolaylıkla ayrılabilen, uzaklaşan dişetleri
Dişler ve dişetleri arasında iltihabi akıntı
Sallanan veya giderek birbirinden uzaklaşan dişler (dişler arasında aralıkların oluşması veya mevcut aralıkların artması)

Isırma sırasında alt ve üst dişler arasındaki ilişkilerin değişmesi
Bölümlü protez uyumundaki değişiklik, bozulma.
Sürekli kötü ağız kokusu.
Bununla beraber, periodontal hastalık hiç bir bulgu vermeden de ileri safhalara ulaşabilir. Bu nedenle düzenli aralıklarla
dişhekimine gitmek son derece önemlidir.

Dişeti hastalığının nedeni nedir?
Dişeti hastalığının en önemli nedeni “bakteriyel diş plağı” adı verilen, dişler üzerinde biriken yapışkan ve renksiz film
tabakasıdır. Günlük fırçalama ve diş ipliği kullanımı ile diş plağının uzaklaştırılması sağlıklı bir ağız için temel
gereksinimdir. Eğer plak etkin bir şekilde dişlerden uzaklaştırılmazsa diştaşı veya tartar olarak bilinen düzensiz yüzeyli
ve geçirgen bir yapıya dönüşür.

Plaktaki bakteriler tarafından salınan zararlı ürünler dişetinde irritasyona neden olur. Bu ürünler nedeni ile dişetini
dişe sıkıca bağlayan lifler yıkıma uğrar, dişeti dişten uzaklaşır ve periodontal cep oluşur. Böylece bakteri ve ürünlerinin
daha derin dokulara ilerlemesi kolaylaşır. Hastalık ilerledikçe cep derinleşir, bakteriler daha derine; kemiğe kadar ilerler
ve dişi destekleyen alveol kemiğinde de yıkım başlar. Hastalık tedavi edilmeden bırakılırsa sonunda dişler sallanır ve düşerler.

Çoğu durumda sağlam yapıları ve bozulmayan renkleriyle dişlere doğal bir güzellikle birlikte, doğal bir işlev kazandırmak için yeterlidirler. Laminat kaplamalarla kendinizden emin bir şekilde gülümseyebilirsiniz!Bu yöntemde klasik porselen kuronlardan farklı olarak dişten çok az mine dokusu kaldırılır.Bu sebeple yapılabilecek en konservatif ( koruyucu) tedavi şeklidir.

Porselen laminalar çok ince olması metal içermemesi ve ışık geçirgenlik özellikleriyle gerçek dişlerden ayırt edilemeyecek kalitede memnun edici sonuçlar vermektedir.İşlemin uygulanması çok basit olup kısa sürelidir.Öncelikle hastadan ölçü alınmaktadır.Ve laboratuvarda örnek bir model çalışması yapılır.Hasta dişler henüz kesilmeden bitiş aşamasını bu model üzerinde görmektedir.

Daha sonra ağrısız bir işlem ile dişler prepare edilir.Ana ölçü alındıktan sonra geçici veneer yapıştırılır.Böylece dişlerin dış etkilerden korunması sağlanır.Laboratuvarda son ölçüye göre model oluşturulur ve porselen laminalar hazırlanır.Özel bir teknikle ve yapıştırıcı resin adı verilen materyal ile dişlere yapıştırılır.Yapıştırma işlemi sonucunda laminaları dişten ayırmak mümkün değildir.Bu yüzden kırılmaya karşı çok dayanıklıdır.

Laminate Veneer Kimlere Uygulanır ?
Dişlerin formundan memnun olmayanlara
Ön bölgedeki diş renkleşmelerinde (Tetrasiklin renkleşmesi v.s )
Dişleri aralıklı olanlarda

Ön dişlerde büyük dolguları bulunan ve çürüğün dolgu ile doldurulması sonucu estetik görünümden yoksun durumlarda,
Ön dişleri kırık veya aşınmış olan kimselerde uygulanır.
Lamina porselen uygulamalar sonucu estetik bir gülüş sağlamak çok kolaydır.

Dişlerin düzgünlüğü kadar diş eti estetiği ( pembe estetik)de önemlidir.
Estetik tedavilerdeki amaç kişinin yaşına, cinsiyetine ve yüz sekline en uygun diş estetiğini tespit edip, en uygun tedavileri uygulamaktır.

Önceliği ise sağlam dokuları maksimum korumak olmalıdır.
Ağız ve diş estetiğinde birkaç yöntem kombine olarak kullanılabilir. Ortodontik, periodontolojik, protez, diş beyazlatma ve konservatif tedavi yöntemleri vakaya göre tek olarak ya da birkaçı birden estetik diş hekimliğinde devreye girebilir.

Dolgu yaparken ana kural olarak iyi bir kavite (oyuk) hazırlanır;ve dişe yapılacak dolguyla çürümeden önceki doğal biçimi tekrar verilmeye çalışılır. Kullanılan dolgu tipi dişin konumuna ve işlevine bağlıdır.

Çiğneme işlevinin çoğunu yapan azı dişleri daha fazla basınca maruz kalırlar ve ön dişlerden daha dayanıklı bir maddeye gereksinimleri vardır.
Önceden en yaygın dolgu malzemesi gümüş amalgam idi ve arka dişlerde kullanılmaktaydı. Bu tür dolgular aslında civa, gümüş ve diğer metal alaşımlarıdır.
Ancak görünümleri itibariyle estetik karşılanmamaktadır.

Yine ön bölge dişlerde madde kaybına bağlı olarak dolgu uygulamaları yapmak gerekebilir.
Porselen dolgular çok fazla madde kaybı olan ve dişin tümden küçültülerek kuron uygulaması gerektiren durumlarda sağlıklı diş dokusunu korumak amaçlı geliştirilmiş bir dolgu yöntemidir.Daha estetik ve kullanışlı olduğundan amalgam dolguların yerine tercih edilmektedir.

İlk seansta dişin hastalıklı bölgeleri dışında, sağlıklı dokusundan tutuculuk için hiçbir aşındırma yapılmadan hazırlanan kavitelerin ölçüleri laboratuara gönderilir. Burada hastanın bu dişine özel hazırlanan dişin eksik olan yapısını tamamlayan porselenden dolgu hazırlanır ve 2. seansta hastanın dişine yapıştırılır.
Dişle aynı sertlikte olan bu porselen dolgu, ısırma kuvvetlerinden oluşan kırılmaları önler ve dişin eskisi kadar sağlıklı olmasını sağlar.

Diş renginde olduğu için dolgu çıplak gözle ayırt edilemeyecek kadar doğaldır.
Artık tamami ile kişinin kendi dişi ile aynı renkte, dişin formuna uygun olan kompozit dolgular yapılmaktadır. Gözle ayırd edilemeyecek kadar doğal olan bu dolgularda, gelişen cila teknikleri ile zamanla oluşabilecek sigara vb. boyayıcılara bağlı renklenmeler de önlenmektedir. Hasta adeta dişinde hiç dolgu yokmuş gibi uzun yıllar bu sağlıklı ve estetik dolgulu dişlerini kullanırlar

Menopoz, kadınlarda adet kanamalarının (menstrüasyon) ve dolayısıyla üremenin sona ermesi.[ Menopoz zaman zaman “hayatın değişimi” olarak tarif edilse de bu tarif, negatif bir anlam taşıdığından doğru kabul edilemez. Zira menopoz esnasında fiziksel, zihinsel ve cinsel değişiklikler olduğu doğrudur ancak bunlar “kötüye gidiş” olarak nitelenemezler.

Çoğu kadında menopoz 45 – 55 yaşları arasında başlar. Ortalama menopoz yaşı 50 olarak kabul edilse de bazı durumlarda 40 yaşından önce bile başladığı ya da 50\’li yaşların sonlarına sarktığı görülebilir. Menopozun kişide erken ya da geç başlaması, muhtemelen kalıtımsal olmakla birlikte, iyi beslenme ve sağlıklı bir yaşam menopozu geciktirebilir. Kadınların yüzde %8\’inde menopoz 40 yaşından önce başlar. Bu duruma premature menopoz denir. Yumurtalıkların cerrahi operasyon ile alınması veya X ışınları ya da radyum ile yokedilmesi ile suni menopoz başlatılabilir.

Riskli gebelikler, var olan risk faktörüne göre özel şekillerde takip ve gerekirse tedavi edilirler. Pozitif tarama testleri varlığında veya kromozom anomalisi riskinin arttığı durumlarda invaziv girişimler (amniyosentez vb.) uygulanabilir.

Yapısal anomali veya kromozomal hastalıkların varlığında, gerekli danışma hizmeti uzman konsültanlar tarafından verilir. Gebelikte çıkabilecek sorunlar ile ilgili danışmanlık hizmetinin verilmesi, ailenin bilgilendirilmesi ve alınacak kararlara aydınlanmış olarak katılması sağlanır.

Sık İdrara Çıkma: Pelvis damarlarında genişleme ve hormon değişiklikleri idrar kesesi fonksiyonunun değişmesinden sorumludur. Gebeliğin geç döneminde büyüyen rahim ve bebeğin önde gelen kısmının idrar kesesi üzerine oluşturduğu baskı idrar kesesi kapasitesini azaltarak, idrara daha da sık çıkılmasına neden olmaktadır.
İdrarda yanma veya kan,iltihap hücresi bulunması sık idrara çıkmaya sebep olur. Yalnız bu durumlar enfeksiyon gelişiminin belirtisi olabilir ve tedavi edilmesi gerekir. . Bu yüzden gebede sık idrara çıkma şikayeti varsa idrar tahlili yaptırarak, bu durumun tedavi gerektirip gerektirmediği anlaşılır.

Varis: Gebelikte bacaklar ve genital bölgede varis ortaya çıkabilir. Bu hastalarda aile hikayesinde varise sık rastlanır. Büyüyen rahim tarafından toplardamarlara uygulanan basınç, varislerin gelişiminde ana etkendir. Kilo arttıkça ve ayakta geçirilen süre uzadıkça daha belirgin hale gelirler. Varisler için bacakların hafif yukarıda tutularak dinlenilmesi ve elastik varis çorabı kullanılması önerilmektedir. Varise yönelik tedaviler (enjeksiyon, cerrahi) gebelikte yapılmamalıdır. Yüzeyel varisler nadiren daha derin varislerin hastalığına işaret eder. Bu hastalar derindeki toplardamarların tıkanmaması yönünde dikkatle izlenmelidir. Ayrıca varislerde şişlik,kızarıklık ve ağrı olması durumunda gebe doktora başvurması yönünde uyarılmalıdır.

Eklem,Sırt Ağrısı: Pelvis kemikleri arasındaki eklemler gebelik dışı dönemde harekete izin vermez. Gebelikte hormonların etkisiyle bu eklemler az da olsa hareket edebilir ve bu sebeple kasık ve bel bölgesinde ağrılara sebep olabilir. Kalçayı saran bir korse veya kuşak ile birlikte yatak istirahati ağrıyı azaltabilir.
Sırt bölgesi eklemleri de gebedeki hormonal duruma bağlı olarak daha rahat hareket edebilir duruma gelir. Duruşun düzeltilmesi sırt ağrısını giderir. Lokal sıcak uygulamalar ve sırt masajı rahatlık sağlar. Sırt güçlendirici egzersizlerle daha iyi sonuçlar elde edilebilir. Analjezik desteği sağlanabilir.

Bacak Krampları: Nedeni bilinmemektedir. Ancak serum kalsiyum düzeylerinin düşmesi ve fosfor düzeylerinin artması sonucu ortaya çıkabilir. Tedavi amacıyla kalsiyum karbonat ve kalsiyum laktat tablet formundaki kalsiyum alımının arttırılması gerekir. Diğer bir seçenek, günde 300mg magnezyum sitrattır. Semptomatik tedavi, bacak masajı ve lokal ısı uygulamasıdır.

Meme Ağrısı: Vücuda sıkı oturan ve göğsü destekleyen iç çamaşırı ile ağrı azaltılabilir. Buz torbaları geçici olarak etki gösterebilir.

Ellerde Rahatsızlık: Parmaklarda aralıklı uyuşma ve karıncalanma ile kendini gösterir. Gebe kadınların %5’inde görülür. Rahatsızlık akşamları ve sabah erken saatlerde en belirgindir. Gebelere bu yönde destek tedavisi verilmelidir.

Reflü: Gebelikte reflüye zemin hazırlayan durum, hormon kontrolüne bağlı olarak yemek borusunun alt ucunda, mide içeğinin yukarıya kaçışını engelleyen kas yapısının gevşemesi ve midenin rahim nedeniyle yukarı hareket etmesidir. Daha sık fakat az yemek yeme, eğilmeden ve yemekten sonraki 2 saatlik dönemde düz yatmaktan kaçınma ile hafifletilebilir. Reflü, gebenin psikolojik durumu ile de ilgili olduğu için gebe pozitif düşünmeli ve morali iyi olmalıdır. Bu önerilerle şikayetler azalmazsa antiasit preparatları önemli bir düzelme sağlayabilir.

Kabızlık: Gebelikte mide-bağırsak sisteminin hormonal etkilenmesine bağlı olarak daha yavaş çalışması nedeniyle meydana gelir.Yeterli miktarda sıvı alarak, egzersiz yaparak, sebze-meyve tüketerek önlenebilir.

Hemoroid (Basur): Gebelik sırasında ortaya çıkmaları veya alevlenmeleri, genişlemiş rahimin toplardamar kan dönüşünü tıkaması sonucu anal kanal toplardamarlarındaki artan basınca ve gebelik sırasında kabızlığa olan yatkınlığa bağlıdır. Genellikle ağrı ve şişme lokal olarak uygulanan anesteziklerle, sıcak uygulamalarla ve dışkıyı yumuşatan ajanlarla hafifletilebilir.

Bulantı ve Kusma: Yüksek serum koryonik gonadotropin düzeyleri ile beraber gonadotropin seviyelerine paralel giden östrojen seviyelerinin, bulantı oluşumunu indüklediği düşünülmektedir. Sık aralıklarla az miktarda beslenilmelidir. Tuzlu, kuru (galeta, leblebi,peynirli tost,kraker vb) ve soğuk gıdalar tüketilmelidir. Uzun süreli açlıktan sakınılmalıdır. Gebe kendini kötü hissedeceği kokulardan ve baharatlı yiyeceklerden uzak tutmalıdır. Gebeler öğün sırasında sıvı tüketmemeli, çay ve kahveden, yağ içeriği yüksek besinlerden uzak durmalıdır. Kusmalar olduğunda potasyum kaybı olacağından muz, üzüm, kayısı gibi potasyumdan zengin beslenilmelidir. Bazen kusmaların şiddet ve sıklığı çok artabilir. Hiperemezis gravidarum olarak tanımlanan bu durumda anne adayına ilaç ve serum desteği yapılması amacıyla hastanede yatarak takip ve tedavisi gerekebilir.

Yorgunluk: Gebeliğin erken dönemlerinde birçok kadın yorgunluktan şikayet eder ve uyku için daha fazla zaman ister. Bu durum genellikle gebeliğin dördüncü ayıyla beraber kendiliğinden düzelir ve özel bir nedeni yoktur. Progesteronun uyku getirici etkisine bağlı olabilir.

Dora Hospital
Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği
Jin.Op.Dr.Hakan PEKER

Gebelikte beslenme sık aralıklarla ve az miktarlarda planlanmalıdır. Gebelik sürecinde artan enerji, protein, vitamin ve mineral ihtiyacı dikkate alınarak beslenme düzeni organize edilmelidir.Gebelik sırasında 300 cal/gün ve emzirme sırasında 500 cal/gün fazladan kaloriye ihtiyaç vardır. Gebelik süresince alınan enerji günde 2200-2500 kalori olmalıdır. Gebe şişman olsa bile düşük kalorili zayıflama diyeti yapmamalıdır.

Günlük alınan enerjinin %30’u yağlardan oluşmalıdır. Omega 3 yağ asitinden zengin besinlerin alınması bebeğin sinir sistemi ve gözün gelişiminde etkilidir. Omega 3 yağ asiti morina , somon gibi yağlı balık türlerinde, yeşil sebzelerde, soya yağı, badem, avokadoda bol bulunur.

Protein: Ortalama yaklaşık 80 gr/gün alınmalıdır. Protein ihtiyacı süt, et, yumurta, peynir, kümes hayvanları ve balık gibi hayvansal kaynaklardan sağlanmalıdır. Çünkü bu besinler optimal kombinasyonlarda amino asid sağlarlar.

Kalsiyum: Gebelik ve laktasyon (emzirme) sırasında 1.5 gr/gün kadar ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaç için süt,yoğurt, peynir,fındık, kurubaklagil,pekmez tüketilmelidir.

Çinko: Günde 20 mg gereksinim duyulur. Bu gereksinim et,süt, yumurta, deniz ürünlerinden sağlanır.
İyot: Tüm gebe kadınların iyotlu tuz kullanmaları önerilmektedir.
Vitamin B 12: Kırmızı et, süt,peynir, yumurta ve balık gibi sadece hayvansal gıdalardan sağlanır.

Vitamin A: Günde 800-1000 IU alınmalıdır. Yeşil yapraklı sebzeler, havuç, domates, yumurta,süt, balık tüketerek yeterli A vitamini alınır.

Vitamin D: Günde 400 mikrogram alınmalıdır. Bu şekilde vücuttaki kalsiyumun etkinliği arttırılır. D vitamini beslenmenin yanında en çok güneş ışınları ile sağlanmaktadır.

Vitamin C: Günde 70mg alınmalıdır. Özellikle demirin emiliminde çok önemli rol oynar. En çok patates, turunçgiller, yeşil-kırmızı biber, kuşburnunda bulunur.

Demir: Demir eksikliği anemisini önlemek için, 30 mg/gün demir takviyesi önerilmektedir. Eğer demir eksikliği anemisi tanısı konulursa 60-120 mg/gün demir takviyesi yapılır. Gebeliğin ilk 4 ayında demir gereksinimi az olduğu için, bu süre boyunca demir desteği gerekli değildir. Besinlerden demir ihtiyacını karşılamak için kırmızı et, koyu yeşil yapraklı sebzeler, kurubaklagiller, kuru üzüm, kuru incir,pekmez tüketilmelidir.

Gebelikte bol sıvı alımı önemlidir. Günde en az 2-3 litre sıvı alınmalıdır. Yeterli sıvı alımı ile gebelerin bağırsak sistemi hareketlenir, sık rastlanan kabızlık ve buna bağlı olarak hemoroid (basur) probleminin önüne geçilir. Yeterli sıvı alımı ile idrar yolu enfeksiyonları önlenir. Yetersiz sıvı alımı rahim kasılmalarına sebep olup erken doğuma neden olabilir. Erken doğumu engellemek için de gebelerin sıvı alımına dikkat etmeleri gerekir.
Beslenmede dikkat edilmesi gereken noktalar:
• Vitaminden zengin taze sebze ve meyva her gün tüketilmelidir.
• Salam, sosis, sucuk gibi katkı maddesi içeren gıdalar mümkünse tüketilmemelidir.
• Kalsiyumdan zengin süt, yoğurt, peynir düzenli tüketilmelidir.
• Her gün kurubaklagil yemeği veya 1 adet yumurta veya 1 porsiyon etli sebze yemeğe özen gösterilmelidir.
• Kuru meyve ve kuruyemişler kilo kontrol edilerek, demir ve kalsiyumdan zengin olduğu için tüketilmelidir.
• Alınan gıdalardan demir emilimini önlememek için yemeklerle birlikte çay içilmemeli, yedikten 2 saat sonra açık olarak içilmelidir.
• Taze sıkılmış meyva suları, ayran, ıhlamur, papatya, nane gibi bitki çayları tercih edilmelidir. Kilo kontrolü için meyve suları yerine meyvenin kendisi tüketilmelidir.
• Sebze ve meyveler iyice yıkanarak tüketilmelidir.
• Yiyecekler hazırlanırken ellerin temiz olmasına dikkat edilmelidir. Bu yüzden eller sık sık sabulu su ile yıkanmalıdır.
• Kahve, sigara, alkol kullanılmamalıdır.

Dora Hospital
Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği
Jin.Op.Dr.Hakan PEKER

Gebelik öncesi şeker hastalığı olan ve epilepsi tedavisi nedeniyle ilaç (valproik asit ve karbamazepin) kullanan gebelerde nöral tüp defekti riski daha yüksek olduğu için bu bayanlar günde en az 1 mg folik asit almalıdır.
Daha önceki gebeliğinde nöral tüp defekti hikayesi olan kadınlara günde 4 mg folik asit önerilir. Gebelikten yaklaşık 1-3 ay önce desteğe başlanır, gebeliğin ilk 12 haftası boyunca devam edilir. Araştırmalar bu miktarda kullanımın nöral tüp defekti tekrarlama riskini %70 oranında azalttığını göstermektedir.

Doğal folik asit kaynakları brokoli, semizotu, ıspanak gibi yeşil yapraklı sebzeler, turuçgiller, kuru fasulye, nohut gibi baklagiller, yumurta sarıdır. Ekmek, pirinç, makarna da folik asitçe zengindir fakat bu besinler tüketilse bile gebelik öncesi ve gebelikte folik asit desteği verilmelidir.